Беларуская дзяржаўная філармонія – адзін з цэнтраў музычнага жыцця нашай краіны. Творчы калектыў яднае выбітных музыкантаў і артыстаў, вядомых у Беларусі і за мяжой – дыпламантаў і лаўрэатаў нацыянальных і міжнародных конкурсаў, уладальнікаў ганаровых званняў, якія дасягнулі высокага прафесійнага майстэрства.
Афіцыйнае адкрыццё філармоніі адбылося 25 красавіка 1937 года.
Напачатку шляху, не маючы свайго памяшкання, артысты філармоніі працавалі ў непрыстасаваных для рэпетыцый умавах – памяшканнях, пазбаўленых акустычнага мінімуму, так патрэбнага для стварэння новых музычных калектываў. Першы галоўны дырыжор сімфанічнага аркестра Белдзяржфілармоніі, знакаміты педагог і музыкант Ілля Мусін успамінаў: “Канцэртнай залай філармоніі служыла памяшканне клуба. Няўтульнае, пустое фае, такая ж непрывабная зала. Заместа эстрады – тыповая клубная сцэна з парталамі з тканіны. Акустыка агідная. Нядзіва, што гэтае памяшканне не спрыяла прыцягненню слухачоў”.
Але жыццё не стаяла на месцы, і бурны час патрабаваў змен, змяняў стэрэатыпы і сістэму каштоўнасцяў. Сталічная публіка запаўняла няўтульныя залы і прагнула музыкі Л. ван Бетховена, І.Брамса, П.Чайкоўскага, А.Глазунова; з захапленнем і шчырым здзіўленнем слухала ў выкананні першых філарманічных калектываў беларускія народныя песні, танцы, творы першых беларускіх савецкіх кампазітараў.
Дэкады беларускага мастацтва, якія рэгулярна праводзілісь ў рэспубліцы і за яе межамі, сталі несумнеўным сведчаннем прафесійнага ўзыходжання мастацкіх калектываў і салістаў новай канцэртавай арганізацыі. Аркестр народных інструментаў, харавая капэла, артысты сімфанічнага аркестра і ансамбля песні і танца мелі поспех у канцэртных залах Масквы, Ленінграда, Жалезнаводска; цёпла былі прыняты гастрольныя выступленні ў Крыму і на Каўказе. За поспехі ў развіцці беларускага музычнага мастацтва Беларуская дзяржаўная філармонія Указам Прэзідыума Вярхоўнай Рады СССР ад 20 чэрвеня 1940 года была ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. Мастацкія калектывы, ансамблі і салісты філармоніі мелі шмат творчых задумак і планаў на будучыню.
Вялікая Айчынная вайна (1941–1945) паставіла новыя заданні: “Асноўным заняткам філармоніі найбліжэйшага перыяду лічыць стварэнне канцэртнай брыгады для абслугоўвання Чырвонай Арміі. Мастацкім кіраўніком прызначыць заслужанага артыста БССР М.Бергера. Ускласці на яго абавязкі канцэртмайстра” (Загад па Белдзяржфілармоніі №1 ад 01.07.1941).
“Духоўным рэзервам арміі” лічыла сябе прыфрантавая канцэртная брыгада беларускай філармоніі. Віртуоз-піяніст рабіўся віртуозам-баяністам, салісты-вакалісты, артысты-чытары складалі куплеты, жанравыя сатырычныя інтэрмедыі для франтавой аўдыторыі. Ларыса Александроўская, Ісідор Балоцін, Рыта Млодэк, Аляксандра Нікалаева, Сямён Дрэчын таемнымі ляснымі сцежкамі даходзілі да лініі фронту, да партызанаў. Вайна дыктавала новыя загады, але не змагла прымусіць замаўчаць трапяткое сэрца і звонкі голас вялікага народа.
Першы пасляваенны канцэртавы сезон адкрыўся 21 верасня 1946 года. За пультам стаяла незабыўна экспрэсіўная, незвычайная, тэмпераментная Таццяна Каламійцава. З фронту, з эвакуацыі вярталіся музыканты. Нехта і не вярнуўся. Зноў збіралася філарманічная бібліятэка, чуйна сабраная да вайны і згубленая ў час акупацыі. Зноў ствараўся цымбальны аркестр: Іосіф Жыновіч, мастацкі кіраўнік аркестра, заняўся рэканструкцыяй народных цымбалаў, жадаючы пашырыць канцэртны дыяпазон свайго аркестра, адкрыў класы цымбалаў у кансерваторыі, зрабіў нямала аранжыровак аркестравых твораў.
Кожны канцэртны сезон мае сваю асаблівасць і сваё аблічча. Аднак, нязменнымі застаюцца прыярытэты: сур'ёзная музыка, лектарска-асветніцкая дзейнасць, адраджэнне культурных традыцый, выкананне твораў розных стылявых накірункаў і нацыянальных кампазітарскіх школ. Гэта заўсёды было галоўным для розных пакаленняў музыкантаў і арганізатараў канцэртнай дзейнасці – Віктара Дуброўскага, Яўгена Цікоцкага, Віталія Катаева, Юрыя Яфімава, Анатолія Багатырова, Алега Янчанка, Юрыя Цырука, Георгія Загародняга, Мікалая Шаўчука, Васіля Буконя, Уладзіміра Ратабыльскага.
У красавіку 1963 года ў філармоніі з’явіўся ўласны будынак з канцэртнай залай на 930 месцаў у раёне плошчы Якуба Коласа. На сцэне быў усталяваны ўнікальны арган чэшскай фірмы “Рыгер-Клос” на шэсць з паловай тысяч труб. 3 мая адбыўся першы арганны канцэрт, які адкрыў новую старонку ў гісторыі арганнага выканальніцтва ў Беларусі. Арганныя канцэрты, якія рэгулярна праводзяцца Белдзяжфілармоніяй, і сёння карыстаюцца неверагоднай папулярнасцю ў публікі.
Дэбют Мінскага камернага аркестра, з'яўленне ансамбля старадаўняй музыкі “Кантабіле”, фальклорна-харэаграфічных ансамбляў “Харошкі” і “Купалінка” упрыгожылі і ўзрушылі культурнае асяроддзе рэспублікі. А “Мінская вясна” і “Беларуская музычная восень” – фестывалі, якія штогод узбагачаюць рэпертуарны кантэкст філарманічнага жыцця, – сталі кульмінацыямі канцэртных сезонаў краіны.
Новы этап гісторыі Белдзяржфілармоніі пазначаны яе капітальнай рэканструкцыяй у 2004 годзе. Працы праводзіліся за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту. Ад ранейшай філармоніі застаўся толькі падмурак будынка. Абноўлены інтэр'ер філармоніі адпавядаў самым сучасным стандартам і тэхналогіям. Паляпшэнне якасці гучання запатрабавала скарачэнне колькасці месцаў у зале, зараз ён разлічаны на 690 месцаў. Разам з гэтым, у будынку філармоніі была адкрыта іншая, Малая зала на 190 месцаў, якая носіць імя выбітнага беларускага музыканта Рыгора Шырмы.
У нашы дні ў складзе Беларускай дзяржаўнай філармоніі 13 высокапрафесійных творчых калектываў (3 аркестры, 2 хоры, камерна-інструментальныя і вакальныя ансамблі, фальклорныя калектывы). Таксама ў штаце філармоніі – салісты розных жанраў, з якіх шмат з'яўляюцца лаўрэатамі і дыпламантамі нацыянальных і міжнародных конкурсаў, уладальнікамі ганаровых званняў. З 2003 года ў Беларускай дзяржаўнай філармоніі існуе музей Уладзіміра Мулявіна – асабовае месца, якое дае магчымасць наведніку датыкнуцца да творчасці кіраўніка і ўдзельнікаў знакамітага ансамбля “Песняры”.
Беларуская дзяржаўная філармонія шмат гадоў з’яўляецца адным з любімых месцаў культурнага дзейнасці мінчан і гасцей сталіцы. Афіша Белдзяржфілармоніі нязменна адрозніваецца жанравай разнастайнасцю, што адказвае духоўным запытам аўдыторыі розных пакаленняў.
Шматгранная творчая дзейнасць асноўнай канцэртнай арганізацыі Беларусі арыентавана на ўмацаванне і развіццё нацыянальнага музычнага мастацтва, а таксама адкрыццё і прылучэнне слухачоў да шэдэўраў сусветнай музычнай культуры. Выступленне на сцэне Беларускай дзяржаўнай філармоніі, якая заўсёды адкрыта да супрацоўніцтва з новымі салістамі і творчымі калектывамі, прэстыжна і ганарова.
